3. trymestr ciąży

Z artykułu dowiesz się:

• Kiedy zaczyna się 3. trymestr ciąży?
• Jak przebiega 3. trymestr i czego możesz spodziewać się w tym czasie?
• Jak powinna wyglądać zdrowa dieta w 3. trymestrze ciąży?
• Dlaczego wskazane są ćwiczenia na piłce w ciąży w trzecim trymestrze?
• Jakie badania prenatalne należy wykonać w 3. trymestrze ciąży?
• Jakie objawy i dolegliwości mogą pojawiać się w końcówce ciąży?

Kiedy macie już za sobą 2. trymestr ciąży, maleństwo słyszy Wasz głos, reaguje na dotyk, ma wyćwiczony odruch chwytny i odruch ssania oraz otwiera oczy. Jak będzie przebiegał jego dalszy rozwój i jak może się on przekładać na samopoczucie mamy?

3. trymestr – od kiedy trwa?

Trzeci trymestr ciąży zaczyna się wraz z początkiem siódmego miesiąca – a bardziej precyzyjnie datuje się to na 28. tydzień ciąży. Koniec trzeciego trymestru to już oczywiście kwestia bardziej indywidualna – wyznaczy go ciało mamy, rozpoczynając akcję porodową. Ten moment zbliża się wielkimi krokami i już niedługo będziecie mogli po raz pierwszy przytulić swoje dziecko!

3. trymestr ciąży – co warto wiedzieć?

Gdy rozpoczyna się trzeci trymestr, maleństwo waży już przeciętnie około kilograma. W najbliższym czasie będzie intensywnie rosło, a obwód brzucha mamy z każdym tygodniem będzie się zwiększał mniej więcej o centymetr. Trzeci trymestr to ten moment, kiedy kobietę czeka wymiana garderoby – większość przedciążowych ubrań niebawem może stać się za ciasna. Powiększająca się macica może też uciskać m.in. na pęcherz czy przeponę – stąd zwiększone parcie na pęcherz w 3. trymestrze oraz zadyszka podczas mówienia.

W ostatnim trymestrze dziecko wytwarza sporo tkanki tłuszczowej, a jego waga zwiększa się 3- lub nawet 4-krotnie. Wraz ze wzrostem ciała maluszek ma też coraz mniej przestrzeni do poruszania się – dlatego jego kopnięcia i ruchy stają się mniej intensywne i rzadsze. Powinno być ich jednak minimum ok. 10 na godzinę.

Mniej więcej w połowie 3. trymestru dziecko obraca się już główką w dół, dzięki czemu brzuch trochę opada. Mamie łatwiej jest wtedy oddychać, za to może spodziewać się więcej kopniaków pod żebra.

3. trymestr – dieta przyszłej mamy

Jadłospis w 3. trymestrze ciąży powinien zawierać odpowiednią ilość białka, pokrywać zapotrzebowanie na tłuszcze, szczególnie z grupy omega-3, i węglowodany złożone oraz dostarczać ciężarnej niezbędnych witamin i składników mineralnych. Więcej informacji na temat tego, co jeść w trzecim trymestrze, znajdziecie w artykule: dieta w III trymestrze ciąży. Zachęcamy też do pobrania jadłospisu na III trymestr.

Aktywność fizyczna w 3. trymestrze ciąży

Rosnący w trzecim trymestrze brzuch sprawia, że dalej zmienia się środek ciężkości ciała. Dodatkowo mama może odczuwać większe zmęczenie. Jeśli więc przed ciążą lub na jej wcześniejszych etapach kobieta podejmowała regularne treningi, teraz zapewne będzie trzeba przyzwyczaić się do innego sposobu poruszania, a niektóre aktywności zamienić na bardziej odpowiednie do potrzeb i możliwości ciała.

W 3. trymestrze ciąży doskonale sprawdzają się ćwiczenia na piłce, które pomagają odciążyć kręgosłup. Dobrym pomysłem są też łagodne ćwiczenia na basenie. Oprócz tego mama może wykonywać przysiady, krążenia miednicą, wspinanie się na palce, wznosy nóg czy delikatne ruchy barkami i ćwiczenia na przedramiona. Nie są natomiast wskazane ćwiczenia napinające mięśnie brzucha. Zawsze należy uważnie obserwować ciało i jeśli jakieś ćwiczenie powoduje dyskomfort, przerwać je.

Trzeci trymestr ciąży to świetny moment, by włączyć do aktywności ćwiczenia oddechowe (o ile nie pojawiły się już wcześniej). Polegają one na oddychaniu przeponą, czyli prowadzeniu długiego oddechu do brzucha – ruch klatki piersiowej powinien być wtedy minimalny. Ważne są też długie wydechy, które działają rozluźniająco i uspokajająco na organizm. Ćwiczenia oddechowe polecane w trzecim trymestrze ciąży można też poznać na zajęciach w szkole rodzenia.

Jakie badania wykonać w 3. trymestrze ciąży?

Do badań prenatalnych, które wykonuje się w ostatnim trymestrze ciąży, należą¹:

• USG w III trymestrze (pomiędzy 28. a 32. tygodniem ciąży), które pozwoli ocenić rozwój i ułożenie dziecka,
• posiew z przedsionka pochwy i okolic odbytu (pomiędzy 35. a 37. tygodniem ciąży),
• cytologia – o ile nie była wykonana wcześniej,
• badania pod kątem infekcji dróg moczowych i rodnych – aby w razie potrzeby wyleczyć je przed porodem,
• badanie antygenu HBs (wirusowe zapalenie wątroby typu B),
• badanie przeciwciał w kierunku HIV,
• badanie VDRL (kiła),
• HCV (wirusowe zapalenie wątroby typu C),
• ocena ryzyka depresji.

Oprócz tego podczas wizyt kontrolnych należy spodziewać się standardowych badań, takich jak: pomiar ciśnienia tętniczego, masy ciała, morfologia krwi, badanie moczu, oznaczenie poziomu glukozy we krwi, ocena czynności serca i badanie tętna dziecka. W ostatnich tygodniach przed porodem lekarz będzie również regularnie sprawdzać dojrzałość szyjki macicy.

Normy ciśnienia w 3. trymestrze ciąży

Ciśnienie krwi to ważny parametr, który sprawdza się podczas każdej wizyty u lekarza, aby ewentualnie możliwie wcześnie wykryć nadciśnienie tętnicze w ciąży. W II trymestrze można zaobserwować obniżenie ciśnienia tętniczego o około 15 mmHg w porównaniu do okresu przed zajściem w ciążę. W III trymestrze wartości wracają do tych sprzed ciąży. Jeżeli jednak ciśnienie skurczowe wzrośnie do ≥140 mmHg bądź ciśnienie rozkurczowe wyniesie ≥ 90 mmHg, można mówić o nadciśnieniu tętniczym. W takiej sytuacji trzeba regularnie wykonywać pomiary ciśnienia i być pod stałą opieką lekarza, aby uniknąć ewentualnych powikłań, które mogą być groźne dla mamy i dziecka.

Ketony w moczu w 3. trymestrze ciąży

Obecność ketonów w moczu nie zawsze musi niepokoić. Związki te powstają w wątrobie w wyniku rozkładu tłuszczów, a ich zwiększony poziom może wynikać ze zbyt małego spożycia węglowodanów lub nadmiernego wysiłku fizycznego. Przekroczenie norm może też być jednym z symptomów cukrzycy, dlatego zawsze wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę. Możliwe objawy zwiększonej ilości ketonów w organizmie, na które należy zwrócić uwagę, to m.in.: suchość w ustach, ciągłe uczucie pragnienia, zmęczenie, wymioty i biegunki.

3. trymestr – objawy różnych dolegliwości

Przyszłej mamie na ostatniej prostej mogą towarzyszyć różne dolegliwości typowe dla tego etapu. Częstym symptomem w trzecim trymestrze jest delikatny ból podbrzusza w ciąży, który może wynikać z rozluźniania się więzadeł mięśni dna miednicy. Tym objawem nie trzeba się martwić. Jeśli pojawi się jednak silny ból brzucha i krwawienie – jak najszybciej należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym.

Szybko rosnący brzuch może obciążać okolice krzyża, dlatego ból pleców w trzecim trymestrze to jedna z dolegliwości, które przyszłe mamy zgłaszają dość często. Aby łagodzić takie objawy, warto dbać o regularną aktywność fizyczną, a w końcówce ciąży – o rozluźnianie pleców.

Kobiety skarżą się też na ciągnięcie brzucha w ciąży. Ma to związek z rozciąganiem się więzadeł, które podtrzymują macicę i jej ciągłym powiększaniem się wraz ze wzrostem maluszka. 

W 3. trymestrze ciąży obserwuje się także wiele innych dolegliwości, takich jak:

• wzmożony apetyt i przybieranie na wadze,
• bezsenność,
• zaparcia,
• zgaga,
• bulgotanie w brzuchu,
• skurcze łydek i ból nóg,
• twardy brzuch, czyli tzw. stawianie się macicy, oraz skurcze przepowiadające (to normalne oznaki, że organizm przygotowuje się do porodu).

Przeziębienie w 3. trymestrze ciąży

Pod koniec ciąży warto zadbać o odporność. Ryzyko infekcji wzrasta zazwyczaj w okresie jesienno-zimowym, dlatego szczególnie wtedy należy unikać kontaktu z osobami chorymi. Objawy sugerujące przeziębienie to: ból gardła, katar, ból głowy, osłabienie, stan podgorączkowy lub gorączka i niedrożność nosa. Aby poradzić sobie np. z katarem, można skonsultować z lekarzem inhalacje z olejkami eterycznymi (nie powinny one zawierać ekstraktu na bazie alkoholu). W przypadku gorączki lub silnego bólu głowy specjaliści zalecają z kolei preparaty z paracetamolem. Żadnych leków najlepiej nie zażywać bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Sprawdzić mogą się także domowe sposoby na przeziębienie, np. herbata z imbirem i cytryną, syrop z cebuli itp. Jeśli po kilku dniach objawy nie ustąpią, warto wybrać się do internisty.

Wydzielina z pochwy w ciąży w 3. trymestrze

Wodniste upławy w końcówce ciąży to naturalne zjawisko, którego nie trzeba się obawiać. Ich zadaniem jest ochrona przed potencjalnymi infekcjami. Jeśli natomiast pojawiają się brązowe upławy, dla własnego spokoju najlepiej udać się na kontrolę do ginekologa – przeważnie jest to po prostu fizjologiczny objaw zbliżającego się porodu, jednak w niektórych przypadkach mogą one świadczyć np. o nieprawidłowym ustawieniu łożyska. Lepiej więc upewnić się u lekarza, że wszystko jest w porządku, by spokojnie oczekiwać na poród.