18. tydzień ciąży

Czego dowiesz się z artykułu?

• Jak rozwija się dziecko w 18. tygodniu ciąży?
• Jak wygląda maluszek w tym okresie?
• Jakie zmiany zachodzą w ciele kobiety?
• Jakie objawy mogą pojawić się w 18. tygodniu ciąży?
• Jak łagodzić dolegliwości?
• Jak można dbać o siebie na tym etapie ciąży?
• Jakie badania zaleca się wykonać?

W 18. tygodniu ciąży dziecko nadal intensywnie rośnie. Maluszek staje się też coraz bardziej aktywny: zaczyna trenować uderzenia i fikać koziołki. Co ciekawe, gdy przyszła mama założy bardziej ciasne ubranie, może się zdarzyć, że dziecko okaże swoje niezadowolenie nagłym obrotem lub nawet kopnięciem.

Dziecko stopniowo zaczyna wypełniać całą macicę i ma coraz mniej miejsca, dlatego też większość kobiet będąca na tym etapie ciąży odczuwa już ruchy maluszka.

Coraz bardziej rozwinięte zmysły umożliwiają maluszkowi odbieranie większej liczby bodźców. Dziecko staje się więc bardziej wrażliwe na dźwięki.

Rozwój dziecka – 18. tydzień ciąży

W 18. tygodniu ciąży ciało maluszka jest już całkiem dobrze rozwinięte. Pokrywa je maź płodowa i meszek zwany lanugo, a pod skórą cały czas odkłada się tłuszcz. Skóra dziecka jest wprawdzie jeszcze przezroczysta, ale to się zmieni z czasem, gdy już wykształcą się kolejne jej warstwy.

Rączki i stópki dziecka są już uformowane, a na powierzchni palców widoczny jest wzór linii papilarnych. Dostrzegalna jest także mimika.

Cały czas rozwija się mózg. Istotną zmianą w tym czasie jest powstanie osłonki mielinowej wokół włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym. Proces ten potrwa przez resztę ciąży i zakończy się po 1. roku życia dziecka. Mielina umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych (szybszy przepływ informacji) i wpływa na inteligencję. W jej skład wchodzi m.in. DHA, ważny dla tego procesu.

Serduszko dziecka na tym etapie ciąży jest już w pełni ukształtowane, jego budowa zakończyła się w 11. tygodniu wraz z zakończeniem procesu zwanego organogenezą. Dzięki temu podczas USG lekarz może już na tym etapie stwierdzić ewentualne wady wrodzone. W przypadku ich wykrycia przyszła mama kierowana jest do specjalistycznego ośrodka, gdzie przez resztę ciąży nadzorowany jest stan dziecka.

W dalszym ciągu rozwija się układ pokarmowy. Na tym etapie zaczynają działać trzustka i wątroba. Jelita, które powoli wypełnia smółka – pierwsza kupka – stopniowo zaczynają pracować. Podczas badania USG u niemal wszystkich dzieci można zobaczyć wypełniony płynem pęcherz moczowy. Mocz powstaje z płynu owodniowego, który maluszek połyka. Cały czas kształtują się zewnętrzne oraz wewnętrzne narządy płciowe. Na tym etapie u dziewczynek dalej rozwija się macica, a u chłopców – gruczoł krokowy (prostata).

Obejrzyj nasze wideo i zobacz, jak może wyglądać Twoje dziecko w 18. tygodniu ciąży.

Jak zmienia się ciało kobiety? Brzuch w 18. tygodniu ciąży

Brzuch w 5. miesiącu ciąży robi się większy i cięższy. Kobieta może już nawet zaobserwować, że jej pępek zaczyna wychodzić na zewnątrz. Macica osiąga wielkość piłki do koszykówki, a ilość wód płodowych ciągle wzrasta. Masa ciała przyszłej mamy podskoczyła już prawdopodobnie o około 3-5 kilogramów w stosunku do tej sprzed ciąży. Luźne dresy mogą nie być wystarczające – dla większego komfortu warto zaopatrzyć się w ubrania ciążowe.

Najczęstsze objawy w 18. tygodniu ciąży

Bóle pleców – cały czas powiększa się brzuch przyszłej mamy, a środek ciężkości wciąż przesuwa się do góry i do przodu. Odczuwalne w poprzednim tygodniu bóle pleców teraz mogą się nasilić. Zmiany hormonalne sprawiają, że dochodzi do rozluźnienia stawów, a mięśnie, które są dodatkowo obciążone, szybciej się męczą.

Zgaga – powiększająca się w 18. tygodniu ciąży macica podnosi się coraz wyżej, znacznie uciskając żołądek, co może skutkować zgagą i częstym odbijaniem się. Dużą rolę w powstawaniu tych dolegliwości odgrywa także niezbędny w czasie ciąży progesteron, który rozluźnia zwieracz przełyku. Ponadto w II i III trymestrze wzrasta zapotrzebowanie na kalorie – o odpowiednio 260 kcal i 500 kcal w stosunku do zapotrzebowania sprzed ciąży¹. Związane jest to z koniecznością przyjmowanie większej ilości pokarmów, co również może być przyczyną zgagi.

Zwiększona ilość wydzieliny pochwowej – niestety podczas ciąży mogą pojawiać się upławy o różnym zabarwieniu. Jeśli będzie towarzyszyć im nieprzyjemny zapach, skonsultuj się z lekarzem.

Jak dbać o siebie w 18. tygodniu ciąży?

Dieta w ciąży – masa ciała pod kontrolą!

Większe zapotrzebowanie na składniki odżywcze i większy apetyt powodują, że być może czas na konsultację z dietetykiem. Określi on zapotrzebowanie energetyczne i skomponuje dietę także pod kątem potrzeb dziecka. W ciąży rośnie zapotrzebowanie na żelazo, magnez, jod oraz witaminy: A, E i z grupy B, w tym kwas foliowy¹. Warto pamiętać, że w 5. miesiącu przyrost masy ciała wciąż nie powinien przekroczyć kilku kilogramów. Ważna więc będzie jakość posiłków oraz ich częstotliwość – najlepiej, by przyszła mama jadła niewielkie porcje 4-5 razy dziennie.

Ćwiczenia w ciąży, pływanie, masaż – cały czas warto dbać o kręgosłup!

Pomimo tego, że to już 18. tydzień ciąży, nie warto rezygnować z lekkiej gimnastyki. Przeciwdziała ona bólom kręgosłupa, szczególnie odcinka krzyżowo-lędźwiowego. Zmiana krzywizn kręgosłupa może powodować ucisk na nerwy oraz kości miednicy. W dalszym ciągu dobrze więc jest uprawiać jogę lub pilates. Warto wybrać się też na kojący masaż, a jeśli przyszła mama lubi pływać, może chodzić na basen. Pływanie nie tylko świetnie odpręża, ale również przygotowuje ciało do porodu.

W 18. tygodniu ciąży mogą pojawiać się obrzęki kostek i stóp. To dlatego, że organizm gromadzi wodę, która jest niezbędna do regulowania zachodzących w nim przemian metabolicznych. Buty mogą więc okazać się za małe. Warto robić przerwy tak często, jak tylko przyszła mama tego potrzebuje, i unosić nogi do góry. To usprawni przepływ płynów w organizmie. Taka codzienna praktyka zapobiega nadmiernemu gromadzeniu się wody w tkankach. Masaż endermologiczny lub drenaż limfatyczny mogą pobudzić metabolizm tkanek.

Jakie badania w 18. tygodniu ciąży?

Między 18. a 22. tygodniem ciąży przychodzi czas na drugie badanie USG, tzw. połówkowe, o czym poinformuje lekarz. To przesiewowe (nieinwazyjne) badanie prenatalne, które powinna wykonać każda kobieta w ciąży. Celem tego badania jest ocena anatomii płodu pod kątem występowania potencjalnych wad wrodzonych. Lekarz określa także przybliżoną masę płodu, jego płeć oraz wiek ciąży. Ponieważ dziecko jest już większe, można dokładnie obejrzeć jego kończyny i paluszki u rąk i stóp, kręgosłup, a także narządy wewnętrzne. Specjalista ocenia też kondycję pępowiny i łożyska. Może ponadto stwierdzić, czy szyjka macicy nie rozwiera się przedwcześnie.

W szczególnych przypadkach wykonywane są dodatkowe badania ultrasonograficzne, takie jak echo serca płodu (jeśli stwierdzono nieprawidłowości w budowie serca maluszka lub np. występuje rodzinne obciążenie wadami serca) lub USG dopplerowskie (np. w ciąży powikłanej).