Czego dowiesz się z artykułu?
- Jak rozwija się dziecko w 13. tygodniu ciąży?
- Jak wygląda maluszek w tym okresie?
- Jakie zmiany zachodzą w ciele kobiety na końcu 1. trymestru?
- Jakie objawy mogą pojawić się w 13. tygodniu ciąży?
- Jak łagodzić dolegliwości ciążowe z końca 3. miesiąca?
- Jak można dbać o siebie na tym etapie ciąży?
- Jakie badania wykonać, zanim kobieta wkroczy w 2. trymestr?
W 13. tygodniu kończy się trzeci miesiąc, a zarazem pierwszy trymestr ciąży. Wreszcie można odetchnąć z ulgą – największe zagrożenie dla dziecka minęło. Z każdym dniem przyszła mama powinna czuć się coraz lepiej, a także zauważać stopniowo lekki przyrost masy ciała. To, w jakim tempie będzie on następował, zależy m.in. od wyjściowej wagi sprzed ciąży.
Rozwój dziecka – 13. tydzień ciąży
W trzynastym tygodniu ciąży główka dziecka stanowi około 1/3 długości jego ciała i wciąż jest przygięta do żeber. Cały czas trwa proces kostnienia chrząstek – rozwijają się kości czaszki, kości długie kończyn oraz żebra. Pod koniec pierwszego trymestru ciąży większość narządów wewnętrznych maluszka wykonuje już swoją pracę. Trzustka produkuje insulinę, dzięki której regulowany jest poziom cukru w jego krwi.
Dziecko cały czas połyka wody płodowe, co jest znakomitym treningiem dla układu pokarmowego, oddechowego, wydalniczego oraz nerek. Płyn owodniowy jest bardzo bogaty w różnego rodzaju składniki odżywcze, co pomaga w prawidłowym rozwoju zarówno jelit, jak i błon śluzowych żołądka.
Jak wygląda dziecko w 13. tygodniu ciąży?
Dziecko w 13. tygodniu ciąży mierzy ponad 7 cm i waży około 23 g. Maluszek kontynuuje swój trening ruchowy – potrafi się już przekręcać, podskakiwać, ruszać głową i kończynami. Dynamicznie rozwija się także jego mimika: ziewa, marszczy czoło, porusza wargami i nadyma policzki. Cały czas rozwijają się oczy i uszy. Coraz bardziej wystające stają się broda i nos.
Jak zmienia się ciało kobiety? Brzuch w 13. tygodniu ciąży
W trzynastym tygodniu ciąża staje się coraz bardziej widoczna dla otoczenia. Macica cały czas się powiększa, a swoją wielkością przypomina na tym etapie małą piłkę. U przyszłej mamy widoczne jest już uwypuklenie brzucha, ale to, jak bardzo jest ono zauważalne, zależy m.in. od jej budowy ciała oraz wzrostu.
Mniej więcej od 13. tygodnia ciąży kobieta może już powoli zwiększać masę ciała, a tempo tego procesu zależy od jej wyjściowej wagi. Dodatkowe kilogramy związane są zarówno ze zwiększającą się masą dziecka, jak i wagą łożyska, płynu owodniowego, macicy, a także wzrostem masy piersi czy większą ilością tkanki tłuszczowej. Mama ma także więcej krwi niż przed ciążą.
Ważne
W okolicach 13. tygodnia ciąży kobieta może zauważyć u siebie charakterystyczny wzrost ilości tkanki tłuszczowej w okolicy lędźwiowej kręgosłupa. To normalne – takie zmiany wzmacniają sylwetkę, zwłaszcza kręgosłup, i ułatwiają dźwiganie zaokrąglonego brzuszka.
Najczęstsze objawy w 13. tygodniu ciąży
Przyspieszona praca serca – w trakcie ciąży zwiększoną pracę wykonuje cały układ krążenia przyszłej mamy. W 1. trymestrze objętość krwi w organizmie wzrasta o 10-15%¹. Zwiększa się też ilość krwi, którą serce musi przepompować w trakcie jednej minuty. Dlatego bije ono dużo szybciej niż przed ciążą. Może to być dla kobiety wyraźnie odczuwalne. Przyspieszenie pracy serca potrafi mieć też związek z niedokrwistością lub nieprawidłową funkcją tarczycy.
Zmęczenie i złe samopoczucie – pod koniec pierwszego trymestru objawy tego typu, związane przede wszystkim ze zmianami hormonalnymi, powinny mijać.
Ciągnięcie w pachwinach – w okolicach 13. tygodnia ciąży mamie może zacząć dokuczać dość nieprzyjemne uczucie ciągnięcia w pachwinach. To efekt powiększania się macicy. Rozciąga ona więzadła, na których jest zawieszona, co powoduje ból.
Łagodzenie objawów w 13. tygodniu ciąży
Poniżej znajduje się kilka naszych wskazówek, które mogą pomóc przyszłej mamie uporać się z wymienionymi wyżej uciążliwymi objawami w 13. tygodniu ciąży.
Jak dbać o siebie w 13. tygodniu ciąży?
Nie musisz się już bać o zdrowie dziecka – koniec pierwszego trymestru ciąży to czas, kiedy największe zagrożenie mija. Powoli rozpoczyna się najpiękniejszy okres oczekiwania na narodziny maluszka!
Ważne
Jeżeli dziecko będzie miało starsze rodzeństwo, jest to dobry moment na przeprowadzenie z nim ważnej rozmowy. Nie warto zwlekać – można już teraz podzielić się z dziećmi informacją, że za kilka miesięcy przyjdzie na świat nowy członek rodziny.
Odpoczynek zamiast ciężkiej pracy
Jeśli przyszła mama czuje się na tyle dobrze, by chodzić do pracy, oczywiście może to robić – pracodawca, który wie o ciąży, ma obowiązek tak zaplanować obowiązki, by były zgodne z Kodeksem pracy. Szef nie może m.in. wymagać pracy w godzinach nocnych oraz nadliczbowych. Bez zgody ciężarnej nie może też zatrudniać jej w systemie przerywanego czasu pracy oraz delegować poza stałe miejsce pracy. Przyszła mama nie musi brać już udziału w wyścigu o tytuł pracownika miesiąca. Warto, aby była ostrożna przy wykonywaniu obowiązków zawodowych, nie forsowała się, a jeśli tylko poczuje się zmęczona – odpoczywała.
Spożywanie sezonowych owoców
Owoce w czasie ciąży są niezbędnym elementem diety każdej kobiety. Wiosną warto jeść polskie truskawki, latem sięgać po maliny, porzeczki i czereśnie, a jesienią – po śliwki, gruszki czy jabłka. Zawsze, gdy jest to możliwe, przyszła mama powinna wybierać rodzime owoce sezonowe. Truskawki dostępne w grudniu mają w sobie najpewniej mniej naturalnych zalet i lepiej z nich zrezygnować. Oczywiście mama może sięgać także po cytrusy, banany czy awokado, ważne jednak, by w pełni korzystać z tego, na co akurat jest sezon. Dodatkowo warto dbać, by spożywane produkty były różnorodne i kolorowe. Przed jedzeniem owoce zawsze należy oczywiście dokładnie umyć.
Ważne
Według specjalistów z Instytutu Matki i Dziecka kobiety w ciąży powinny spożywać każdego dnia 4 porcje, czyli minimum 350 g owoców³.
Jakie badania w 13. tygodniu ciąży?
Jeśli przyszła mama nie zrobiła tego wcześniej, powinna zgłosić się na pierwsze badanie USG, zwane też genetycznym, które jest zalecane między 11. a 14. tygodniem ciąży. Jeśli lekarz skieruje po nim na dodatkowe badania, należy zgłosić się na nie jak najszybciej.
Pytania i odpowiedzi
Jak duża jest macica w 13. tygodniu ciąży?
Szacuje się, że tydzień wcześniej, czyli w 12. tygodniu ciąży, macica osiąga wielkość grejpfruta¹. W 13. tygodniu może być już więc odrobinę większa. Narząd cały czas się powiększa razem z rosnącym w nim dzieckiem.
Jakie jest znaczenie USG prenatalnego przeprowadzanego w 13. tygodniu ciąży?
Badanie prenatalne w I trymestrze, przeprowadzane między 11. a 14. tygodniem ciąży, to kluczowy moment diagnostyczny, który definiuje dalszy przebieg opieki nad kobietą w ciąży. Podczas tzw. USG genetycznego lekarz ocenia długość dziecka (CRL) i jego akcję serca (FHR) oraz sprawdza markery wad genetycznych: przezierność karkową (NT), obecność kości nosowej (NB) i przepływy w przewodzie żylnym (DV). Specjalista oceni również anatomiczną budowę maluszka pod kątem dużych nieprawidłowości. Dodatkowo, co ważne dla wielu rodziców, na podstawie kąta nachylenia wyrostka płciowego może wstępnie określić płeć dziecka. Jeśli obliczone ryzyko wad chromosomowych okaże się podwyższone, USG genetyczne stanowi punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, w tym badań wolnego DNA płodu lub badań inwazyjnych².
Czy w 13. tygodniu ciąży widać brzuch ciążowy?
Macica przemieszcza się do jamy brzusznej od około 12. tygodnia ciąży. Swoją wielkością odpowiada już wtedy rozmiarom grejfruta¹. W 13. tygodniu brzuszek przyszłej mamy może więc być już zaokrąglony w dolnym odcinku i coraz bardziej widoczny. Oczywiście zależy to od indywidualnych uwarunkowań organizmu, takich jak budowa ciała, elastyczność mięśni brzucha, przyrost masy ciała czy to, czy jest to pierwsza, czy kolejna ciąża kobiety.
Jak poznać płeć dziecka w 13. tygodniu ciąży?
W 13. tygodniu ciąży możliwe jest już wstępne określenie płci dziecka, które opiera się na analizie kąta nachylenia wyrostka płciowego. Przyjmuje się, że uniesienie go powyżej 45 stopni względem osi kręgosłupa sugeruje chłopca, podczas gdy ułożenie niemal równoległe wskazuje na dziewczynkę. Należy jednak pamiętać, że taka ocena jest obarczona pewnym marginesem błędu – zależy ona nie tylko od doświadczenia lekarza, lecz także od aktualnej pozycji płodu, która może utrudniać precyzyjny pomiar².
Czy w 13. tygodniu ciąży może wystąpić plamienie?
Plamienia z dróg rodnych w trakcie ciąży są zjawiskiem stosunkowo częstym i choć zawsze budzą niepokój u przyszłej mamy, nie każde z nich musi być poważne. Często mają one podłoże łagodne – przykładem jest delikatne plamienie po stosunku płciowym. Warto pamiętać, że każdy niepokojący sygnał należy skonsultować z lekarzem prowadzącym, aby zyskać pewność, że z maluszkiem wszystko jest w porządku¹.
* Konsultacja merytoryczna:
mgr Aleksandra Godlewska
Położna, specjalistka pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego, edukatorka laktacyjna
Źródła:
¹ Bręborowicz G.H. (red. nauk.). Położnictwo. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
² Lipa M., Sochacki-Wójcicka N. O ciąży. Wydawnictwo Roger Publishing, Warszawa 2022.
³ Weker H. (red) Żywienie kobiet w okresie ciąży – teoria i praktyka. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2021.