Białko w diecie dziecka – jego jakość i ilość mają znaczenie

Czym jest białko?

Białko stanowi podstawowy składnik pokarmowy niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pod względem ilościowym jest drugim po wodzie składnikiem naszego ciała¹. To z niego, jak z cegiełek, zbudowane są tkanki i narządy.

Białko składa się z mniejszych elementów zwanych aminokwasami. Każdy z nich odgrywa w organizmie określoną rolę. Jakość białka zależna jest od występowania w nim różnorodnych aminokwasów w odpowiednich proporcjach. Jest to kluczowe zwłaszcza w żywieniu dzieci, których organizm intensywnie rośnie i rozwija się. W diecie maluszka przeważać powinny więc białka pełnowartościowe, czyli takie, które zawierają odpowiednią ilość wszystkich niezbędnych aminokwasów. Organizm dziecka może je efektywnie wykorzystywać do budowy własnych tkanek.

Rola białka w rozwoju niemowlęcia

W okresie niemowlęcym białko jest kluczowym składnikiem odżywczym, ponieważ wspiera intensywny wzrost i rozwój. Białko pomaga w tym procesie, ponieważ jest materiałem potrzebnym do budowy nowych tkanek i utrzymania prawidłowego tempa wzrostu. Składnik ten pełni w organizmie także wiele innych funkcji, w tym uczestniczy w procesach odpornościowych².

Zapotrzebowanie na białko u dzieci i niemowląt

Zapotrzebowanie na białko zmienia się w zależności od wieku dziecka i jest najwyższe w okresie niemowlęcym, gdy organizm rośnie najszybciej.

Zalecane spożycie białka u dzieci i niemowląt wynosi odpowiednio:

• W II półroczu życia (7.-12. miesiąc życia): 1,31 g białka/kg masy ciała/dobę, średnio 10-12 g/dzień
• W 2. roku życia (13.-24. miesiąc życia): 1,14 g białka/kg masy ciała/dobę, średnio 10-11 g/dzień
• W 3. roku życia (25.-36. miesiąc życia): 0,97 g białka/kg masy ciała/dobę, średnio 11-12 g/dzień³.

Białko w mleku matki  – idealny wzorzec

Mleko kobiece jest niesamowite! Czy wiesz, że jego skład zmienia się w zależności od wieku dziecka? To dlatego, że potrzeby niemowlaka zmieniają się na poszczególnych etapach jego wzrostu i rozwoju. Zasadniczym składnikiem mleka kobiecego, którego ilość również podlega istotnym zmianom, jest właśnie białko.

Białko w mleku matki to mieszanka białek serwatkowych i kazeinowych, przy czym przeważają te pierwsze, łatwiejsze do strawienia^4,6. Co więcej, ilość białka w mleku kobiecym idealnie dostosowuje się do wieku dziecka i jego potrzeb żywieniowych na każdym etapie rozwoju. Na początku życia dziecka pokarm mamy zawiera dużo białka, ponieważ maluszek potrzebuje go w tym okresie do intensywnego wzrostu. Z czasem ilość białka w mleku zmniejsza się, ponieważ i potrzeby dziecka maleją, a dodatkowo wypija ono coraz więcej mleka.

Zupełnie inaczej wygląda kwestia białka w mleku krowim. Dominują w nim białka kazeinowe, które są trudniejsze do trawienia przez niedojrzały układ pokarmowy niemowląt. Dodatkowo, ogólna zawartość tego składnika jest tam znacznie wyższa (około 2,5 raza)⁵. To ważne, bo badania pokazują, że polskie dzieci od lat spożywają zdecydowanie za dużo białka – nawet ponad 3 razy więcej niż zalecają eksperci^7,8.

Białko w mleku następnym i technologia OPTIPRO

Najlepszym pokarmem dla dziecka jest oczywiście pokarm mamy. Jeśli dziecko nie jest karmione piersią lub potrzebuje dokarmiania, warto skonsultować się z lekarzem, by wybrać dla niego najlepsze mleko następne.

Jednym z ważnych składników mleka następnego jest właśnie białko. Podobnie jak w pokarmie mamy, także tu ważna jest nie tylko ilość białka, ale także jego jakość. Białko w mleku następnym powinno być jak najbardziej zbliżone pod względem składu i struktury do białka mleka kobiecego.

Naukowcy Nestlé od ponad 65 lat prowadzą zaawansowane badania mleka kobiecego. Pozwoliły one opracować zaawansowaną technologię OPTIPRO – unikalny proces, dzięki któremu uzyskuje się białko o strukturze inspirowanej białkiem mleka matki. Technologia OPTIPRO wykorzystywana jest w mlekach następnych NAN 2. Zawartość białka w tych produktach zmniejsza się wraz z wiekiem dziecka, podobnie jak dzieje się to w mleku mamy – w recepturach przeznaczonych dla maluchów po 1. roku oznaczonych cyferką „3” jest niższa niż w tych dla niemowląt po 6. miesiącu (cyferka „2”). Dzięki temu możliwe jest dostarczenie maluszkom białka o wysokiej jakości, w ilości odpowiednio dopasowanej do ich możliwości i potrzeb rozwojowych.

Produkty bogate w białko dla dzieci – co wprowadzać do diety maluszka?

Zgodnie ze stanowiskiem polskich ekspertów, rozszerzanie diety można rozpocząć po ukończeniu przez dziecko około 17. tygodnia życia, ale nie później niż w 26. tygodniu⁹. W tym czasie podstawą diety wciąż pozostaje mleko mamy lub mleko następne, które dalej jest głównym źródłem energii i składników odżywczych.

W diecie dziecka szczególne znaczenie odgrywają białka zwierzęce, które stanowią źródło pełnowartościowego białka. Mięso (np. kurczak, indyk, cielęcina, wołowina) oraz ryby i jaja mogą być wprowadzane do diety stopniowo w II półroczu życia. Początkowo należy podawać je w niewielkich ilościach, w postaci dobrze rozdrobnionej i ugotowanej. Warto dbać o różnorodność gatunków mięsa i ryb⁹. Co ważne, dziecko nie musi codziennie jeść mięsa.

Białko roślinne również odgrywa ważną rolę w żywieniu maluszka. Nasiona roślin strączkowych (soczewica, ciecierzyca, groch, fasola) oraz produkty zbożowe (kasze, ryż, komosa ryżowa) mogą być wartościowym uzupełnieniem diety, zwłaszcza w dni, kiedy w jadłospisie nie pojawia się mięso. Ponieważ białka roślinne nie zawierają wszystkich aminokwasów egzogennych w idealnych proporcjach, warto podawać dziecku różnorodne produkty z tej grupy, aby jego dieta była pełnowartościowa¹⁰.

Białka to „cegiełki życia”. Są niezbędne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju maluszka, jednak ważna jest tu równowaga – zarówno niedobór, jak i nadmiar w tym przypadku nie służy zdrowiu dziecka. Planując żywienie malucha weźcie też pod uwagę jakość tego składnika. Jeśli niemowlę jest karmione piersią, otrzymuje białko mleka mamy, idealnie dopasowane do jego potrzeb. Jeśli nie, warto zapytać lekarza, np. o mleka następne NAN 2. Powstają one z wykorzystaniem technologii białka OPTIPRO, inspirowanej badaniami nad mlekiem matki.