Siatki centylowe – sprawdź, jak szybko rośnie dziecko

Czego dowiesz się z artykułu?

• Jakie są prawidłowe wartości masy ciała i wzrostu u małych dzieci?
• Czym są siatki centylowe?
• Jak interpretować wyniki pomiarów?

Pierwsze miesiące i lata życia to czas intensywnego rozwoju maluszka. Niemowlęta i małe dzieci stale rosną i przybierają na wadze, dlatego niezwykle ważne jest monitorowanie, czy proces ten przebiega prawidłowo. Pomagają w tym siatki centylowe.
 

Prawidłowa waga i wzrost dziecka

Każdy maluszek rozwija się w swoim indywidualnym tempie. Warto jednak regularnie sprawdzać, czy dziecko prawidłowo przybiera na wadze i rośnie – zgodnie z przyjętymi normami dla jego wieku.
 

Waga i wzrost noworodka 

W początkowych miesiącach życia dziecko bardzo szybko zwiększa swoją masę ciała. Wpływa na to wiele czynników – np. ilość zjedzonego pokarmu, objętość oddanego moczu czy liczba wypróżnień. 

Noworodek kilka dni po urodzeniu może ważyć nieco mniej – to normalne! Spadek nie powinien jednak być większy niż 10% początkowej wagi. Po około 2 tygodniach dziecko powinno wrócić do swojej urodzeniowej masy ciała, a potem już tylko systematycznie ją zwiększać.

Nawet jeśli dziecko nie ma problemów z karmieniem naturalnym lub piciem mleka z butelki, a Ty nie widzisz żadnych nieprawidłowości w jego ogólnym rozwoju, ważne jest stałe monitorowanie masy ciała i wzrostu z pomocą siatek centylowych. Jeżeli szkrab będzie rósł lub przybierał na wadze zbyt szybko lub za wolno, będzie potrzebna konsultacja z lekarzem pediatrą.
 

Ile powinno przybierać na wadze dziecko w 1. i 2. roku życia?

Normy wskazują, że w pierwszym półroczu życia maluszek powinien podwoić swoją masę urodzeniową, a po skończeniu 1. roku życia – potroić ją. Średni przyrost masy ciała w poszczególnych miesiącach pokazuje poniższa tabela.
 

Po drugich urodzinach tempo przybierania na wadze nieco zwalnia. Średnio wynosi ono 2 kg rocznie¹.
 

Wzrost niemowlaka i juniora

Przy prawidłowym tempie wzrastania maluszkowi do 1. urodzin przybywa około 25 cm lub połowa urodzeniowej długości ciała². W 2. roku życia szybkość wzrostu dziecka stopniowo się zmniejsza w porównaniu z okresem niemowlęcym, jednak Junior nadal intensywnie się rozwija. Między pierwszymi a drugimi urodzinami rośnie średnio o około 12 cm¹. W kolejnych latach przyrosty są już mniejsze i wynoszą przeciętnie około 8 cm. Jest to zupełnie naturalne i nie powinno Cię martwić. Takie tempo utrzymuje się zazwyczaj do końca okresu przedszkolnego¹. Jeśli Twoje dziecko prawidłowo przyrasta na siatkach centylowych, zdobywa kolejne umiejętności i przechodzi przez kolejne skoki rozwojowe, wszystko jest w porządku. Z dumą wspieraj w tym czasie swojego małego odkrywcę, dbaj o jego rozwój ruchowy oraz odpowiednie żywienie na tym ważnym etapie życia.

Czym są siatki centylowe?

Siatki centylowe pokazują, jak wartości masy ciała, wzrostu, obwodu głowy czy ciśnienia tętniczego dziecka wypadają na tle innych maluchów w tym samym wieku i tej samej płci. To specjalne wykresy, które pomogą Ci monitorować, jak szybko rośnie Twoja pociecha³. 

Siatki centylowe mogą różnić się w zależności od kraju, ponieważ powstają na podstawie danych dotyczących dzieci z danej populacji. Zanim skorzystasz z siatki znalezionej w sieci, warto sprawdzić, czy została ona opracowana dla dzieci w Polsce, a nie np. dla maluszków z innego kontynentu. Aby mieć pewność, że używasz właściwego wykresu, możesz zajrzeć np. do książeczki zdrowia dziecka⁴.

Najpopularniejsze siatki centylowe:

• siatka centylowa masy ciała,
• siatka centylowa długości ciała/wzrostu,
• siatka centylowa obwodu główki,
• siatka centylowa proporcji masy ciała do wysokości ciała (BMI).
   

Siatka centylowa dziewczynki

Tempo wzrostu i przyrostu masy ciała maluszka różni się w zależności od płci. W pierwszych latach życia dziewczynki ważą przeciętnie około 0,5 kg mniej niż chłopcy, są też o około 2 cm niższe. Np. w okolicy roczku połowa dziewczynek waży maksymalnie 9,5 kg, podczas gdy u chłopców jest to 10 kg⁴. Dlatego powstały siatki centylowe dla dziewczynek, które pomagają monitorować ważne parametry prawidłowego rozwoju dziecka w porównaniu do wyników, które w tym samym wieku osiągają inne dziewczynki³. Liczy się jednak nie tylko sam wynik na siatce centylowej, lecz także to, czy Twoja córeczka rozwija się w podobnym tempie miesiąc po miesiącu.
 

Siatka centylowa chłopca

Jeśli Twoje dziecko jest płci męskiej, korzystaj z siatek centylowych przeznaczonych dla chłopców, by sprawdzać, np. jak maluszek rośnie i przybiera na wadze względem pomiarów, które w tym samym czasie osiągnęli inni chłopcy. Podobnie jak w przypadku dziewczynek, warto obserwować także zmiany w czasie. Jeśli Twój synek przez kolejne pomiary utrzymuje się w podobnym kanale centylowym, zwykle oznacza to, że rozwija się w swoim indywidualnym tempie³.

Jak czytać siatki centylowe?

Poszczególne linie na siatce to tzw. krzywe centylowe. Każda z nich przedstawia, jaki procent dzieci na kolejnych etapach rozwoju osiąga dane parametry. Jest to odpowiednio: 3%, 10%, 25%, 50%, 75%, 93% oraz 97% całej populacji. 

Jeżeli co miesiąc sprawdzasz wagę i wzrost maluszka, parametry, które odnotowujesz na siatkach, powinny oscylować w okolicy tych samych lub sąsiadujących linii. Gdy dziecko nagle zacznie gwałtownie chudnąć lub tyć, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Rozwojowe nieprawidłowości mogą być wynikiem np. zwykłej infekcji wirusowej, ale też alergii lub poważnej choroby, dlatego lepiej nie bagatelizować niepokojących sygnałów.

Krzywa centylowa – jak ją interpretować?

Na wykresie wystarczy nanieść wyniki pomiarów maluszka i połączyć je na siatce centylowej linią – w ten sposób powstaje tzw. krzywa rozwoju. To wykres pokazujący, jak rośnie Twoja córeczka lub synek. W kolejnym kroku możesz sprawdzić, czy wyniki dziecka mieszczą się w przedziale między linią 3. i 97. centyla, czyli pomiędzy krzywymi oznaczającymi odpowiednio 3% i 97%. To wartości uważane przez ekspertów za prawidłowe w porównaniu z rówieśnikami szkraba. Zakres jest bardzo szeroki, gdyż każdy maluszek rozwija się we własnym tempie.

Siatka centylowa wcześniaka

Jeśli maluszek urodził się przedwcześnie (czyli przed 37. tygodniem ciąży), jego rozwój możesz kontrolować za pomocą siatek centylowych wcześniaka. Zostały one opracowane specjalnie z myślą o małych wojownikach. Różnią się od tych, których używa się w przypadku dzieci urodzonych w terminie, i uwzględniają również wiek płodowy maluszka. Warto pamiętać, że jeśli szkrab rozwija się prawidłowo, to jego wzrost, waga i obwód głowy z upływem czasu będą równać do centyli dzieci urodzonych w terminie. 

Teraz już wiesz, jak sprawdzać, czy Twój maluszek zdrowo rośnie i dobrze się rozwija. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat zdrowia dziecka, możesz przeczytać nasze pozostałe artykuły. Wyjaśniamy w nich m.in., jakie badania profilaktyczne są ważne w 1. roku życia, jakie szczepienia wykonać oraz jak wyglądają bilanse zdrowia po 1. urodzinach.